Giáo dục tiểu học giai đoạn 2009 – 2010

CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC TIỂU HỌC là mục tiêu, là đích hướng tới cần phải đạt của cấp học. Tất cả các hoạt động, các phong trào, nguồn lực tài chính, cơ sở vật chất và con người

Tất cả các hoạt động, các phong trào, nguồn lực tài chính, cơ sở vật chất và con người … của cấp học đều nhằm để thực hiện cho được mục tiêu đó. Chất lượng giáo dục tiểu học là vấn đề đang được xã hội rất quan tâm.

Khi mà nhận thức của xã hội về giáo dục càng đầy đủ thì chất lượng giáo dục tiểu học càng được xã hội quan tâm nhiều hơn. Bởi lẽ chất lượng giáo dục tiểu học có vị trí rất quan trọng, là nền móng cho chất lượng giáo dục phổ thông và cả cuộc đời học tập của mỗi con người.  Trong thời gian qua giáo dục tiểu học Thái Bình đã đạt được những thành tựu rất đáng phấn khởi, trong đó đặc biệt là thành tựu về phổ cập giáo dục tiểu học. Thành tựu về PCGDTH chính là kết quả về công tác số lượng và chất lượng của cấp học. Tuy nhiên nếu chúng ta chủ quan, thoả mãn với những kết quả đó mà không tiếp tục nỗ lực vươn lên thì đồng nghĩa với việc chúng ta đang đi xuống và tụt hậu so với xu thế phát triển chung của tự nhiên. Hơn nữa trên thực tế thì bên cạnh những kết quả đã đạt được, chất lượng giáo dục tiểu học cũng còn những hạn chế cần sớm được khắc phục. Để tiếp tục củng cố và nâng cao chất lượng giáo dục tiểu học, cùng với việc thực hiện tốt các chủ trương, nội dung chỉ đạo của ngành, năm học 2009-2010 GDTH Thái Bình tập trung chỉ đạo thực hiện một số giải pháp sau:

I. Xây dựng chất lượng Lớp Một làm nền móng vững chắc cho chất lượng Giáo dục Tiểu học.

Chất lượng giáo dục Lớp Một có ý nghĩa và tầm quan trọng đặc biệt. Chất lượng Lớp Một đặt nền móng ban đầu rất quan trọng cho quá trình học tập của học sinh. Chất lượng Lớp Một tốt sẽ là cơ sở ban đầu thuận lợi đảm bảo cho học sinh học tốt lớp 2 và những lớp tiếp theo… Ngược lại, nếu học sinh học hết lớp 1 chưa đạt các yêu cầu về chất lượng mà vẫn đưa lên học lớp 2 thì các em sẽ rất khó khăn trong việc tiếp thu kiến thức, kỹ năng… dẫn đến tâm lý sợ học, chán học; mỗi buổi đến trường, mỗi giờ học sẽ trở thành cực hình với các em và kết quả học tập ngày càng yếu kém hơn… Chất lượng Lớp Một có tốt mới tạo được “móng” vững chắc cho chất lượng toàn cấp tiểu học.
Vậy làm thế nào để có được chất lượng Lớp Một như mong muốn?
Ngoài những vấn đề, những giải pháp ngành đã chỉ đạo chúng ta cần tập trung thực hiện tốt một số giải pháp trong công tác quản lý của nhà trường tiểu học để nâng cao chất lượng giáo dục Lớp Một.

1-    Xây dựng kế hoạch phát triển Lớp Một phù hợp:

Với đặc thù của Lớp Một là lớp đầu cấp, lớp khởi đầu cho sự học chữ của học sinh ở nhà trường phổ thông. Tất cả mọi việc ở nhà trường phổ thông với các em đều rất mới mẻ, bỡ ngỡ, tất cả đều là mới bắt đầu. Công việc của giáo viên Lớp Một cũng vì thế mà rất khó khăn. Nhất là trong những ngày đầu, tuần đầu của năm học… Giáo viên phải hướng dẫn, làm mẫu một cách cụ thể, tỉ mỉ từng việc; phải “cầm tay chỉ việc” đến từng học sinh. Nếu giáo viên có điều kiện chăm sóc từng học sinh mỗi ngày, mỗi tiết dạy thì sẽ giúp đỡ được các em tốt hơn và có điều kiện nâng chất lượng Lớp Một tốt hơn. Do vậy số lượng học sinh lớp 1 cần phù hợp với khả năng quán xuyến trên lớp của giáo viên. Theo quy định của Điều lệ trường tiểu học, số lượng học sinh mỗi lớp TH không quá 35 em. Tuy nhiên, do đặc thù của lớp 1 như đã nói ở trên nên khi xây dựng kế hoạch số lượng chúng ta cần ưu tiên cho Lớp Một có số lượng học sinh trên lớp ít hơn các lớp khác theo điều kiện thực tế của đơn vị. Thực tế chung của giáo dục tiểu học Thái Bình hiện nay số lượng học sinh bình quân chung  là 28,2 học sinh/ lớp. Nếu điều kiện thực tế cho phép, số lượng học sinh Lớp Một nên từ 24-30 em/ lớp.

2-    Lựa chọn, bố trí giáo viên chủ nhiệm Lớp Mộtgiao-duc-tieu-hoc-3Chất lượng GDTH nói chung, chất lượng giáo dục Lớp Một nói riêng phụ thuộc rất nhiều vào đội ngũ giáo viên. Do đặc thù của cấp học, giáo viên chủ nhiệm của Lớp Một là người trực tiếp dạy phần lớn các môn học của lớp; là người có thời gian gần gũi, chăm sóc, giúp đỡ học sinh nhiều hơn tất cả các giáo viên khác. Do vậy vai trò của giáo viên chủ nhiệm càng quan trọng và quyết định đến chất lượng giáo dục Lớp Một. Việc phân công giáo viên chủ nhiệm lớp cần được lựa chọn, ưu tiên cho Lớp Một. Cần chọn những giáo viên có tinh thần trách nhiệm cao, có năng lực chuyên môn… phù hợp với yêu cầu của Lớp Một.

3-    Ưu tiên CSVC dạy học cho Lớp Một.

Lần đầu tiên cắp sách đến trường, học sinh Lớp Một sẽ có ấn tượng rất sâu sắc về tất cả những gì  mà mái trường, thầy cô, bạn bè…tác động đến các em. Những dấu ấn ấy sẽ đi mãi theo cuộc đời của mỗi con người. Để góp phần tạo nên những dấu ấn đẹp đẽ, đem lại niềm vui, phấn khởi, tâm lý tốt và sự thuận lợi  cho việc học tập của học sinh Lớp Một chúng ta cần ưu tiên các điều kiện về cơ sở vật chất; giành phòng học, bàn ghế, bảng lớp … tốt nhất của nhà trường cho lớp 1. Sách giáo khoa, đồ dùng học tập của học sinh; đồ dùng dạy học của giáo viên và các điều kiện vật chất khác cho Lớp Một cũng cần được sự quan tâm trong công tác quản lý chỉ đạo để hoạt động dạy và học của Lớp Một có được sự thuận lợi nhất. Đây cũng là các điều kiện cần thiết góp phần nâng cao chất lượng giáo dục Lớp Một.

4-    Công tác quản lý để kiểm soát chất lượng Lớp Một của hiệu trưởng, phó hiệu trưởng trường tiểu học.

Trong công tác quản lý, thông tin là vấn đề rất quan trọng; thông tin chính xác, kịp thời là cơ sở ban đầu cho các quyết định đúng đắn của quản lý. Việc kiểm soát được chất lượng giáo dục kịp thời và thường xuyên là yêu cầu rất cơ bản để công tác quản lý chỉ đạo nâng cao chất lượng giáo dục đạt được hiệu quả.
Lớp Một là lớp đầu cấp nên từ đầu năm học những thông tin về chất lượng học sinh hầu như chưa có. Để chủ động trong việc quản lý chỉ đạo, ban giám hiệu nhà trường phải tăng cường các biện pháp quản lý để nắm vững tình hình chất lượng Lớp Một của đơn vị ngay từ những tuần đầu của năm học. Chỉ đạocho giáo viên chủ nhiệm kiểm tra, khảo sát nắm được khả năng học tập của từng học sinh. Có sự phân công trách nhiệm cụ thể trong ban giám hiệu để kiểm soát được chất lượng giáo dục Lớp Một thường xuyên, nhất là vào những thời điểm đặc biệt quan trọng của Lớp Một ( kết thúc phần học âm, phần học vần, tập đọc). Thường xuyên kiểm tra nắm vững tình hình chất lượng toàn diện của học sinh Lớp Một hơn các khối lớp khác để có các biện pháp chỉ đạo kịp thời (từng tháng, từng phần kiến thức; từng môn học – đặc biệt chú trọng đến môn Tiếng Việt…). Có biện pháp kiểm tra hữu hiệu nắm được chất lượng thực chất để có được thông tin hữu ích trong quản lý chỉ đạo. Đây là vấn đề rất quan trọng cần được quan tâm. Khi chưa có đủ độ tin cậy, hiệu trưởng, phó hiệu trưởng nên trực tiếp tham gia trong quá trình kiểm tra chất lượng để nắm được thực tế tình hình. Ngoài việc kiểm tra chất lượng định kỳ theo yêu cầu của phòng GD&ĐT, hiệu trưởng trường tiểu học có thể tiến hành khảo sát để nắm tình chất lượng từng lớp vào thời điểm cần thiết để phục vụ cho công tác quản lý chỉ đạo nhằm nâng cao chất lượng giáo dục.

II. Giao quyền tự chủ triệt để cho hiệu trưởng trong việc đánh giá chất lượng giáo dục của nhà trường.

Những năm qua các phòng GD & ĐT đã có nhiều biện pháp trong công tác quản lý chỉ đạo nhằm kiểm soát và nâng cao chất lượng giáo dục tiểu học. Những biện pháp đã làm đã đạt được những kết quả nhất định, chất lượng giáo dục tiểu học đã có những tiến bộ. Tuy nhiên trên thực tế hiệu quả của các biện pháp quản lý chỉ đạo đã làm trong thời gian qua chưa đạt được như mong đợi, nhất là việc kiểm soát chất lượng giáo dục. Hơn ai hết, hiệu trưởng và giáo viên  các trường tiểu học trực tiếp tham gia quá trình đánh giá chất lượng giáo dục tiểu học là người hiểu rõ nhất thực tế đó.

“ Hiệu trưởng trường tiểu học là người chịu trách nhiệm tổ chức, quản lý các hoạt động và chất lượng giáo dục của nhà trường.” (Điều 17, Điều lệ Trường tiểu học – 2007).  Là người quản lý trực tiếp các hoạt động dạy và học của nhà trường; do đặc thù của cấp học (…) nên hiệu trưởng trường tiểu học có điều kiện thuận lợi nắm vững được chất lượng giáo dục của trường tiểu học do mình quản lý hơn tất cả các cấp quản lý giáo dục khác. Như vậy là về quy định của ngành và thực tế công việc, hiệu trưởng trường tiểu học có trách nhiệm trực tiếp và có điều kiện để kiểm soát, nắm vững được chất lượng giáo dục của nhà trường do mình quản lý. Và thực tế cũng cho thấy các cấp quản lý giáo dục khác không nên và không thể làm thay trách nhiệm đó của hiệu trưởng trường tiểu học. Hiệu trưởng trường tiểu học cần được giao quyền tự chủ một cách triệt để trong việc đánh giá chất lượng giáo dục của đơn vị mình quản lý.
Các phòng giáo dục tập trung làm tốt việc kiểm soát chất lượng đầu ra của các trường tiểu học thông qua việc bàn giao chất lượng học sinh hoàn thành chương trình tiểu học giữa trường tiểu học và trường trung học cơ sở. Chất lượng đầu ra của các trường tiểu học được sử dụng trong đánh giá hiệu quả hoạt động của các nhà trường và hiệu quả quản lý của hiệu trưởng trường tiểu học.
Chất lượng giáo dục các khối lớp còn lại hiệu trưởng trường tiểu học chủ động tổ chức đánh giá sao cho chính xác và không bị ràng buộc trong đánh giá thi đua của nhà trường và cá nhân hiệu trưởng.
Làm được như vậy sẽ phát huy được quyền tự chủ, sự năng động, sáng tạo và trách nhiệm của hiệu trưởng trong việc quản lý chất lượng giáo dục tiểu học; từng bước củng cố và nâng chất lượng giáo dục tiểu học tạo nền móng vững chắc cho chất lượng giáo dục phổ thông.

III. Thực hiện tốt việc bàn giao chất lượng học sinh đã hoàn thành chương trình tiểu học giữa trường tiểu học với trường THCS.

giao-duc-tieu-hoc-2Ngay năm học đầu tiên khi thực hiện bỏ thi tốt nghiệp tiểu học chuyển sang hình thức xét, công nhận hoàn thành chương trình tiểu học theo chỉ đạo của Bộ GD-ĐT đã xuất hiện tình trạng lơi là trong việc dạy và học ở một bộ phận giáo viên và học sinh các đơn vị. Tình trạng đó ảnh hưởng lan truyền từ lớp 5 xuống các lớp khác trong cả cấp học. Chất lượng giáo dục tiểu học vì thế mà có những ảnh hưởng không tốt. Từ thực tế đó một số đơn vị phòng giáo dục và đào tạo đã có những biện pháp quản lý tích cực để hạn chế biểu hiện tiêu cực trên. Một trong những biện pháp quản lý tích cực và có hiệu quả là thực hiện việc bàn giao chất lượng giữa trường tiểu học và trường THCS  ở các địa phương. Cách làm đó đã tạo ra cơ chế kiểm soát chất lượng học sinh hoàn thành chương trình tiểu học khá tốt; đã có tác động tích cực đến hoạt động dạy và học trong giáo viên, học sinh lớp 5 và toàn cấp góp phần củng cố và từng bước nâng chất lượng giáo dục tiểu học. Năm học 2008-2009 và 2009-2010 Bộ GD-ĐT đã chỉ đạo cụ thể vấn đề này. Để làm tốt giải pháp quản lý trên cần lưu ý một số vấn đề sau:
–  Làm cho mọi người ( cán bộ quản lý, giáo viên TH và THCS, học sinh, phụ huynh học sinh và các lực lượng xã hội liên quan…) hiểu được mục đích, ý nghĩa của việc làm là hướng tới thực hiện cho được chất lượng thực chất của giáo dục tiểu học, nền móng rất quan trọng cho chất lượng giáo dục phổ thông. Đó là cơ sở quan trọng tạo nên sự đồng thuận trong dư luận, tinh thần trách nhiệm cao và động cơ đúng đắn của đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên trong quá trình tổ chức thực hiện.
–  Làm tốt việc tổ chức tập huấn, hướng dẫn cách làm cho đội ngũ cán bộ, giáo viên tham gia đánh giá, giao nhận chất lượng học sinh hoàn thành chương trình tiểu học để khi thực hiện có sự thống nhất cao trong đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên giữa trường tiểu học và THCS.
– Việc tổ chức đánh giá, giao nhận chất lượng học sinh hoàn thành chương trình tiểu học cần được chuẩn bị chu đáo, tổ chức đánh giá chất lượng đảm bảo diễn ra bình thường, nghiêm túc, chính xác; kết quả đánh giá phản ánh đúng thực chất chất lượng giáo dục tiểu học của từng trường.

Làm tốt việc bàn giao chất lượng học sinh đã hoàn thành chương trình tiểu học không chỉ giúp cho công tác quản lý kiểm soát được chất lượng học sinh học xong chương trình tiểu học mà vấn đề cơ bản nhất là sẽ có tác động tích cực đến công tác quản lý chỉ đạocủa nhà trường; đến hoạt động dạy và học của giáo viên, học sinh lớp 5 và các lớp khác trong toàn cấp học. Tác động đó sẽ góp phần tích cực cho việc củng cố và từng bước nâng cao chất lượng giáo dục tiểu học.