Hoạt động của một hệ thống báo cháy – điều bạn cần biết khi có đám cháy xảy ra

Việc thi công, thiết kế và lắp đặt hệ thống báo cháy cần đảm bảo an toàn, đúng quy trình và đúng nguyên tắc vận hành của các thiết bị.

Hệ thống báo cháy tự động là hệ thống tự phát hiện ra đám cháy hoặc nguy cơ xảy ra đám cháy và thông báo địa điểm xảy ra đám cháy cho người lắp đặt hệ thống báo cháy tự động biết.

Cấu tạo của hệ thống báo cháy tự động

Một hệ thống báo cháy tự động tiêu biểu sẽ có 3 thành phần như sau:

– Trung tâm báo cháy

Được thiết kế dạng tủ, bao gồm các thiết bị chính: một mainboard điều khiển, các module, một biến thế, một battery.

– Thiết bị đầu vào

Nguyên lý hoạt động của hệ thống báo cháy tự động

Nguyên lý hoạt động của hệ thống báo cháy tự động

+ Đầu báo: báo khói, báo nhiệt, báo gas, báo lửa…

+ Công tắc khẩn (nút nhấn khẩn).

–  Thiết bị đầu ra

+ Bảng hiển thị phụ (bàn phím).

+ Chuông báo động, còi báo động.

+ Đèn báo động, đèn exit.

+ Bộ quay số điện thoại tự động.

Phân loại hệ thống báo cháy tự động

Nếu phân loại hệ thống báo cháy tự động theo nguyên lý làm việc của đầu báo cháy có:

– Hệ thống báo cháy tự động sử dụng đầu báo cháy khói: Là hệ thống báo cháy tự động làm việc dựa vào nguyên lý làm việc của đầu báo cháy khói. Hệ thống này chủ yếu phát hiện ra sự gia tăng nồng độ khói ở trong khu vực bảo vệ.

– Hệ thống báo cháy tự động sử dụng đầu báo cháy nhiệt: Là hệ thống báo cháy tự động làm việc dựa theo nguyên lý làm việc của đầu báo cháy nhiệt. Hệ thống này chủ yếu phát hiện ra sự thay đổi nhiệt độ ở trong khu vực bảo vệ.

– Hệ thống báo cháy tự động sử dụng đầu báo cháy ánh sáng (lửa): Làm việc dựa vào nguyên lý làm việc của đầu báo cháy lửa. Hệ thống này chủ yếu phát hiện ra nồng độ tăng cường ánh sáng của ngọn lửa trong khu vực bảo vệ.

– Hệ thống báo cháy tự động sử dụng đầu báo cháy hỗn hợp: Là hệ thống làm việc dựa trên nguyên lý làm việc của đầu báo cháy hỗn hợp như: đầu báo cháy nhiệt và khói; đầu báo cháy nhiệt và lửa. Hệ thống này chủ yếu phát hiện ra sự thay đổi các yếu tố môi trường trong khu vực bảo vệ.

Phân loại hệ thống báo cháy tự động theo đặc điểm kỹ thuật của hệ thống báo cháy.

– Hệ thống báo cháy tự động theo vùng (hệ thống báo cháy tự động thường) : Là hệ thống báo cháy tự động có chức năng báo cháy tới một khu vực, một địa điểm (có thể có một hoặc nhiều đầu báo cháy). Diện tích bảo vệ của một khu vực có thể từ vài chục đến 2000 m2 (tuỳ thuộc đặc điểm khu vực đó).

– Hệ thống báo cháy tự động theo địa chỉ: Là hệ thống báo cháy tự động có khả năng báo cháy chính xác đến từng vị trí từng đầu báo riêng biệt (từng địa chỉ cụ thể). Diện tích bảo vệ của một địa chỉ báo cháy chỉ giới hạn trong khoảng vài chục mét vuông (tuỳ thuộc vào từng loại đầu báo cháy). Hệ thống báo cháy tự động thông minh: Với sự phát triển khoa học công nghệ, hệ thống báo cháy tự động theo địa chỉ đã phát triển thành hệ thống báo cháy thông minh (Intelligent fire alarm system). Đây là hệ thống báo cháy tự động ngoài chức năng báo cháy thông thường theo địa chỉ, nó còn có thể đo được một số thông số về môi trường của khu vực nơi lắp đặt đầu báo cháy như nhiệt độ, nồng độ khói,… và có thể thay đổi được ngưỡng tác động của đầu báo cháy theo yêu cầu của nhà thiết kế và lắp đặt. Trong thực tế thường dùng cách phân loại này.

Nguyên lý hoạt động của hệ thống báo cháy tự động

+ Khi bình thường toàn bộ hệ thống ở chế độ trực, chờ. Ở chế độ này trung tâm báo cháy luôn có lập trình kiểm tra sự làm việc đến các thiết bị trong hệ thống đồng thời các đầu báo cháy địa chỉ, modul… cũng có tín hiệu hồi đáp về trung tâm. Định kỳ, theo thời gian (tuỳ đặt) trung tâm sẽ in tình trạng của hệ thống và thông tin về các thiết bị cần bảo dưỡng. Trong mạch luôn có dòng điện Io chạy qua.

+ Trong chế độ giám sát nếu trung tâm nhận được tín hiệu báo lỗi từ các thiết bị hoặc không nhận được tín hiệu hồi đáp từ các thiết bị thì trung tâm sẽ chuyển sang chế độ sự cố. Mọi thông tin về sự cố sẽ được hiển thị trên màn hình tinh thể lỏng LCD.

+ Khi cháy xảy ra ở các khu vực bảo vệ, các yếu tố môi trường sự cháy (nhiệt độ, khói, ánh sáng) thay đổi sẽ tác động lên các đầu báo cháy. Khi các yếu tố này đạt tới ngưỡng làm việc thì các đầu báo cháy sẽ làm việc tạo ra tín hiệu truyền về trung tâm (gồm tín hiệu báo cháy và tín hiệu báo địa chỉ của thiết bị báo cháy). Tại trung tâm báo cháy sẽ diễn ra các hoạt động xử lý tín hiệu truyền về theo chương trình đã cài đặt để đưa ra tín hiệu thông báo khu vực xảy ra cháy qua loa trung tâm và màn hình tinh thể lỏng LCD. Đồng thời các thiết bị ngoại vi tương ứng sẽ kích hoạt để phát tín hiệu báo động cháy và thực hiện các nhiệm vụ đã đề ra.

+ Trong trường hợp trung tâm báo cháy có cài đặt thêm chức năng giám sát các thiết bị khác thì khi có sự có thay đổi về trạng thái của thiết bị (Ví dụ: bơm chữa cháy hoạt động, công tắc dòng chảy hoạt động…) thì hệ thống sẽ chuyển sang thông báo thiết bị cần giám sát thay đổi trạng thái. Thông tin về sự thay đổi này sẽ hiển thị trên màn hình tinh thể lòng của trung tâm. Chế độ này cũng sẽ tự kết thúc nếu các thiết bị cần giám sát trở về vị trí bình thường.

Với những ưu điểm của báo cháy tự động nên hệ thống này đang được các nhà thầu cơ điện M&E và đơn vị thi công phòng cháy chữa cháy sử dụng rất nhiều và cho kết quả cao.